Qytetërimet Shqiptare

Udhëtim Përgjatë Kohës: 3000 p.e.s. deri në Ditët e Sotme

Periudha Parahistorike

3000 p.e.s.

Vendbanimet e Hershme Ilire

Dëshmitë e para të fiseve indo-evropiane që u vendosën në atë që sot është Shqipëria.

Lexo më shumë

Dëshmitë arkeologjike sugjerojnë se fiset e para indo-evropiane, paraardhëse të ilirëve, filluan të vendoseshin në Ballkanin perëndimor rreth kësaj kohe. Ata krijuan komunitete bujqësore dhe zhvilluan aftësi të hershme të punimit të bronzit.

Vendbanime të rëndësishme janë zbuluar pranë Korçës së sotme dhe përgjatë bregdetit Adriatik.

Shiko Artefaktet
1200 p.e.s.

Mbretëritë Fisnore Ilire

Formimi i mbretërive të dallueshme fisnore ilire në të gjithë rajonin.

Lexo më shumë

Deri në këtë periudhë, shoqëria ilire ishte zhvilluar në mbretëri fisnore të organizuara me identitete kulturore të dallueshme. Fiset kryesore përfshinin Taulantët, Ardianët dhe Labeatët.

Këto mbretëri zhvilluan teknika të sofistikuara të punimit të metaleve dhe krijuan rrjete tregtare me kolonitë greke përgjatë bregdetit.

Shiko Hartën

Periudha Antike

627 p.e.s.

Kolonizimi Grek

Themelimi i Epidamnos (Durrësi modern) nga kolonistët grekë.

Lexo më shumë

Kolonistët grekë nga Korinti dhe Korkira themeluan qytetin e Epidamnos (më vonë i njohur si Dyrrachium) në bregdetin Adriatik. Kjo u bë një qendër e rëndësishme tregtare dhe kulturore ku kulturat greke dhe ilire ndërvepruan.

Koloni të tjera greke u themeluan përgjatë bregdetit, duke përfshirë Apolloninë pranë Fierit të sotëm.

Shiko Artefaktet
385-358 p.e.s.

Mbretëria e Bardhylit

Shteti i parë i bashkuar ilir nën Mbretin Bardhyl.

Lexo më shumë

Mbreti Bardhyl bashkoi disa fise ilire dhe krijoi shtetin e parë të fuqishëm ilir. Mbretëria e tij shtrihej nga Kosova e sotme deri në pjesë të Maqedonisë dhe Shqipërisë.

Bardhyli sfidoi me sukses fuqinë në rritje të Maqedonisë deri në disfatën e tij nga Filipi II i Maqedonisë në vitin 358 p.e.s.

Shiko Hartën
232-168 p.e.s.

Luftërat Ilire me Romën

Seri konfliktesh midis mbretërisë ilire dhe Republikës Romake.

Lexo më shumë

Mbretëria ilire nën Mbretëreshën Teutë dhe sundimtarët e mëvonshëm u angazhua në piratëri në Adriatik, duke nxitur ndërhyrjen romake. U zhvilluan tre luftëra të mëdha, që përfunduan me disfatën e Mbretit Gent në vitin 168 p.e.s.

Këto konflikte shënuan fillimin e dominimit romak në rajon dhe fundin e pavarësisë ilire.

Shiko Artefaktet
168 p.e.s. - 395 e.s.

Sundimi Romak

Shqipëria bëhet pjesë e Perandorisë Romake si pjesë e provincës së Ilirikut.

Lexo më shumë

Pas disfatës së mbretërisë ilire, rajoni u përfshi në provincën romake të Ilirikut. Rrugë të mëdha romake si Via Egnatia u ndërtuan përmes territorit.

Qytete si Dyrrachium (Durrësi) dhe Apollonia lulëzuan si qendra të rëndësishme administrative dhe tregtare. Kultura, ligji dhe arkitektura romake transformuan rajonin.

Shiko Hartën

Periudha Mesjetare

395-1018 e.s.

Periudha Bizantine

Shqipëria bëhet pjesë e Perandorisë Lindore Romake (Bizantine).

Lexo më shumë

Pas ndarjes së Perandorisë Romake, Shqipëria ra nën kontrollin bizantin. Krishterimi u përhap në të gjithë rajonin, me kisha dhe manastire të shumta të themeluara.

Rajoni përjetoi periudha të pushtimeve sllave dhe kontrollit bullgar përpara se të ripushtohej nga Perandori Bizantin Bazili II në vitin 1018.

Shiko Artefaktet
1190-1255

Principata e Arbërit

Shteti i parë shqiptar në Mesjetë nën Dinastinë Progon.

Lexo më shumë

Principata e Arbërit u shfaq si shteti i parë shqiptar gjatë Mesjetës, e përqendruar në rajonin midis lumenjve Shkumbin dhe Mat. Ajo u themelua nga Progoni dhe vazhdoi nga bijtë e tij Gjini dhe Dhimitri.

Kjo shënoi fillimin e një identiteti të dallueshëm politik shqiptar të ndarë nga kontrolli bizantin.

Shiko Hartën
1272-1368

Mbretëria e Shqipërisë

Mbretëria anzhuine e themeluar nga Karli I i Napolit.

Lexo më shumë

Karli I i Napolit themeloi Mbretërinë e Shqipërisë pasi pushtoi territore nga Perandoria Bizantine. Mbretëria ishte e përqendruar rreth Durrësit dhe synonte të zgjeronte kontrollin anzhuinas në Ballkan.

Pavarësisht emrit të saj, mbretëria kontrollonte vetëm një pjesë të vogël bregdetare të Shqipërisë moderne dhe sfidohej vazhdimisht nga fisnikët vendas shqiptarë dhe Perandoria Bizantine.

Shiko Artefaktet
1443-1468

Lidhja e Lezhës & Qëndresa e Skënderbeut

Qëndresa shqiptare kundër zgjerimit osman e udhëhequr nga heroi kombëtar Gjergj Kastrioti Skënderbeu.

Lexo më shumë

Gjergj Kastrioti Skënderbeu bashkoi princërit shqiptarë në Lidhjen e Lezhës për t'i rezistuar zgjerimit osman. Për 25 vjet, ai mbrojti me sukses territoret shqiptare kundër forcave osmane, duke u bërë një hero kombëtar dhe simbol i qëndresës.

Taktikat e tij ushtarake dhe udhëheqja i sollën atij njohje në të gjithë Evropën si mbrojtës i krishterimit kundër zgjerimit osman.

Shiko Artefaktet Shiko Hartën

Periudha Osmane

1478-1912

Sundimi Osman

Shqipëria përfshihet në Perandorinë Osmane për më shumë se katër shekuj.

Lexo më shumë

Pas vdekjes së Skënderbeut, Shqipëria u përfshi plotësisht në Perandorinë Osmane. Territori u nda në njësi administrative të quajtura sanxhakë, dhe Islami gradualisht u përhap në të gjithë rajonin.

Shumë shqiptarë u ngritën në pozita të shquara brenda administratës dhe ushtrisë osmane, duke përfshirë disa Vezirë të Mëdhenj me origjinë shqiptare.

Shiko Artefaktet
1830-1878

Rilindja Kombëtare Shqiptare

Lëvizje kulturore dhe politike për identitetin kombëtar shqiptar.

Lexo më shumë

Rilindja Kombëtare Shqiptare ishte një lëvizje kulturore dhe politike që promovoi gjuhën, kulturën dhe identitetin kombëtar shqiptar. Figurat kryesore përfshinin Naim Frashërin, Sami Frashërin dhe Pashko Vasën.

Kjo periudhë pa standardizimin e alfabetit shqiptar dhe botimin e veprave të rëndësishme letrare që ndihmuan në krijimin e një ndërgjegjeje kombëtare.

Shiko Artefaktet

Pavarësia & Fillimi i Shekullit XX

28 Nëntor, 1912

Shpallja e Pavarësisë

Shqipëria shpall pavarësinë nga Perandoria Osmane.

Lexo më shumë

Të udhëhequr nga Ismail Qemali, delegatët shqiptarë shpallën pavarësinë në Vlorë gjatë Luftës së Parë Ballkanike. Kuvendi i Vlorës themeloi një qeveri të përkohshme dhe ngriti flamurin shqiptar, të projektuar me simbolin e shqiponjës dykrenore.

Fuqitë e Mëdha njohën pavarësinë e Shqipërisë në vitin 1913, megjithëse ata imponuan një princ të huaj, Vilhelmin e Vidit, si sundimtar të vendit.

Shiko Artefaktet Shiko Hartën
1925-1939

Sundimi i Ahmet Zogut

Nga president në Mbretin Zog I, duke themeluar monarkinë shqiptare.

Lexo më shumë

Ahmet Zogu u bë fillimisht president në vitin 1925 dhe më pas u shpall Mbret Zog I në vitin 1928, duke themeluar monarkinë shqiptare. Sundimi i tij solli një periudhë stabiliteti relativ dhe përpjekje modernizimi.

Mbreti Zog zbatoi reforma ligjore, themeloi një administratë civile dhe kërkoi të reduktonte gjakmarrjet. Megjithatë, sundimi i tij u bë gjithnjë e më autoritar, dhe Shqipëria u bë ekonomikisht e varur nga Italia.

Shiko Artefaktet
1939-1944

Pushtimi gjatë Luftës së Dytë Botërore

Pushtimi italian dhe gjerman gjatë Luftës së Dytë Botërore.

Lexo më shumë

Italia fashiste pushtoi Shqipërinë në prill të vitit 1939, duke detyruar Mbretin Zog në mërgim. Shqipëria u bë pjesë e Perandorisë Italiane nën Viktori Emanuelin III. Pas dorëzimit të Italisë në vitin 1943, Gjermania naziste pushtoi vendin deri në fund të vitit 1944.

Gjatë kësaj periudhe, u shfaqën lëvizje të qëndresës shqiptare, duke përfshirë partizanët komunistë të udhëhequr nga Enver Hoxha dhe Ballin Kombëtar nacionalist.

Shiko Hartën
1944-1991

Shqipëria Komuniste

Shtet me një parti nën udhëheqjen e Enver Hoxhës.

Lexo më shumë

Pas Luftës së Dytë Botërore, Partia Komuniste e udhëhequr nga Enver Hoxha mori kontrollin e Shqipërisë. Vendi u bë gjithnjë e më i izoluar ndërsa ndërpreu lidhjet fillimisht me Jugosllavinë (1948), më pas me Bashkimin Sovjetik (1961), dhe më në fund me Kinën (1978).

Regjimi i Hoxhës zbatoi politika radikale socialiste, kolektivizoi bujqësinë, industrializoi vendin dhe ndërtoi mijëra bunkerë betoni në të gjithë Shqipërinë në përgatitje për një pushtim të mundshëm.

Shiko Artefaktet

Shqipëria Moderne

1991-1997

Tranzicioni Demokratik

Rënia e komunizmit dhe tranzicioni në demokraci.

Lexo më shumë

Pas protestave studentore dhe rënies së regjimeve komuniste në të gjithë Evropën Lindore, Shqipëria filloi tranzicionin e saj drejt demokracisë. Zgjedhjet e para shumëpartiake u mbajtën në vitin 1991, duke i dhënë fund 46 viteve të sundimit komunist.

Tranzicioni ishte i vështirë, duke kulmuar në krizën financiare të vitit 1997 të shkaktuar nga rënia e skemave piramidale, që çoi në trazira në të gjithë vendin dhe pothuajse në luftë civile.

Shiko Artefaktet
2009

Anëtarësimi në NATO

Shqipëria i bashkohet Organizatës së Traktatit të Atlantikut Verior.

Lexo më shumë

Shqipëria zyrtarisht u bë anëtare e NATO-s më 1 prill 2009, duke shënuar një gur kilometrik të rëndësishëm në integrimin e saj me institucionet perëndimore. Ky arritje erdhi pas vitesh reformash ushtarake dhe bashkëpunimi ndërkombëtar.

Anëtarësimi në NATO i siguroi Shqipërisë garanci sigurie dhe forcoi më tej orientimin e saj drejt strukturave euro-atlantike.

2014-Aktualisht

Kandidatura për në BE

Udhëtimi i vazhdueshëm i Shqipërisë drejt anëtarësimit në Bashkimin Evropian.

Lexo më shumë

Shqipërisë iu dha statusi i vendit kandidat për në BE në qershor 2014, duke shënuar një hap të rëndësishëm në procesin e integrimit evropian. Vendi ka qenë duke zbatuar reforma në fusha si drejtësia, administrata publike dhe lufta kundër korrupsionit.

Në mars 2020, BE ra dakord të hapë negociatat e anëtarësimit me Shqipërinë, megjithëse procesi vazhdon me reforma të vazhdueshme të kërkuara për të përmbushur standardet e BE-së.